Z dobrego upieczesz najlepsze!

Zaskakująca historia piernika

Jedni twierdzą, że wywodzą się z Holandii. Inni, że stały się popularne gdy ormiański mnich przekazał swoją recepturę Francuzom. Pierniki są spożywane dla smaku, ale kiedyś stanowiły lekarstwo i były stosowane jako zakąska do wódki. I jak głosi legenda uwielbiał je sam Fryderyk Chopin.

Pieprzne dzieło przypadku?
Słowo piernik pochodzi od staropolskiego pierny, które oznaczało: pieprzny. Jedna z teorii głosi że pieprz był ludowym określeniem stosowanym w odniesieniu do wszystkich egzotycznych, nieznanych przypraw. I rzeczywiście piernikowe przyprawy nie były znane w Europie i docierały na Stary Kontynent stopniowo, po okresie wojen krzyżowych, kiedy to rozwinął się handel z Bliskim Wschodem. Zaś samo ciasto piernikowe miało pochodzić z hanzeatyckich miast.

Jak wiele wyrobów kulinarnych i piernik doczekał się legendy na temat jego powstania. Jedna z jej wersji głosi, że sekretną recepturę na to ciasto zdradził Francuzom ormiański mnich. Inna, że czeladnik Niclos Czan przez pomyłkę dodał do ciasta przypraw korzennych i w ten sposób stworzył przysmak o wyjątkowym smaku.

Począwszy od miodownika
W naszym kraju piernik początkowo znany był pod nazwą miodownik, a było to ciasto chlebowe na bazie mąki i miodu, którego początki wypiekania są datowane na XIII lub XIV wiek. Jego cechą charakterystyczną było to, że dojrzewało przez lata w piwnicach. Miodownik przyrządzano w dniu narodzin córki, a pieczono dopiero w dniu jej zamążpójścia.

I choć może się to wydawać nierealne, to w rzeczywistości tak właśnie było. Przygotowywanie piernikowego ciasta zajmowało wiele czasu i wyrabiano je tylko raz w roku: zimą. Następnie zamykano je w piwnicy na 12 miesięcy i przed kolejnymi bożonarodzeniowymi świętami kończono przyrządzanie ciasta: wyciskano z niego różne kształty za pomocą specjalnych foremek.

Z czasem pierniczki stawały się coraz bardziej fantazyjne. W XIV wieku w Niemczech pierniczki przybierały bardzo różne kształty: tarczy herbowych, postaci rycerzy, królów albo motywów religijnych. Takie formy były dziełem piekarzy-artystów, którzy dbali o wyjątkowy wygląd tych ciasteczek. Nieraz kształty pierniczków miały znaczenie symboliczne. Serca oznaczały miłość, świnie dostatek, a anioły dobro.

Pierniki dobre na zdrowie

XV-wieczne przekazy podają, że zakonnice z klasztoru w szwedzkiej miejscowości Vadstena spożywały pierniki dla celów zdrowotnych: ciastka miały poprawić trawienie. Z kolei gdy szwedzko-norwesko-duński król Hans cierpiał z powodu wyjątkowego złego nastroju lekarz polecił mu spożywanie pierniczków, które jak sądzono – znacznie poprawiały humor.

W piernikach widziano również lekarstwo na przeziębienie i… środek na opóźnienie procesu starzenia się. A co ciekawe pierwszy zachowany przepis na pierniki znajdował się nie w książce kucharskiej, lecz w poradniku medycznym.

Co ma piernik do wódki?

Swego czasu w naszym kraju popularne było powiedzenie: „Kto nie pija gorzałki i od niej umyka, ten słodkiego nie godzien kosztować piernika”. Wskazuje ono jakie było niegdyś zastosowanie dla pierników: używano ich jako zakąskę do wódki. Damy z kolei spożywały  je na podwieczorek.

Pierniki ze względu na dużą trwałość były również cennym towarem eksportowym, dostarczanym nawet w bardzo odległe miejsca. Służyły również żołnierzom podczas długich wypraw wojennych. Wcześniej natomiast stanowiły popularny regionalny produkt. W XVI wieku kwitła ich sprzedaż w całej Szwecji: w piekarniach, w przyklasztornych aptekach i na targach.

mapa strony Projekt i wykonanie Omnibrand we współpracy z ROXX Media